Wiedza o określaniu stref zagrożenia wybuchem
Podstawy prawne
(1) Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. z dnia 30 lipca 2010 r.)
(2) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów Dz.U.2010.109.719
(3) Norma PN-EN 60079-10-1 – Atmosfery wybuchowe – Część 10-1: Klasyfikacja przestrzeni; Gazowe atmosfery wybuchowe
(4) Norma PN-EN 60079-10-2 – Atmosfery wybuchowe Część 10-2: Klasyfikacja przestrzeni; Pyłowe atmosfery wybuchowe

Definicje
Ocena Ryzyka Wybuchu (ORW)
– Opracowanie oceny ryzyka wybuchu wymagane jest zgodnie z § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz.U. 2010 nr 138 poz. 931). Ocena ryzyka jest funkcją : prawdopodobieństwa występowania atmosfery wybuchowej oraz prawdopodobieństwa uaktywnienia się efektywnych źródeł zapłonu.
Ocena Zagrożenia Wybuchem (OZW)
– to dokument, jaki w świetle obowiązującego prawa polskiego i europejskiego (dyrektywa ATEX Users) powinien posiadać każdy zakład, na terenie którego występuje zagrożenie wystąpienia atmosfer wybuchowych, wywołanego obecnością palnych i wybuchowych pyłów, par, palnych cieczy, gazów, mgieł i mieszanin hybrydowych. To opis procedur i zasad bezpieczeństwa, za pomocą których zakład zapewnia bezpieczeństwo na stanowiskach pracy ww.
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW)
– to dokument jaki w świetle obowiązującego prawa polskiego i europejskiego (dyrektywa ATEX Users) powinien posiadać każdy zakład, na terenie którego występuje zagrożenie wystąpienia atmosfer wybuchowych, wywołanego obecnością palnych i wybuchowych pyłów, par, palnych cieczy, gazów, mgieł i mieszanin hybrydowych. To opis procedur i zasad bezpieczeństwa za pomocą których Zakład
zapewnia bezpieczeństwo na stanowiskach pracy ww.

Wymagane kwalifikacje
Wg. wymienionych wymagań prawnych kompetencje personelu określa Polska Norma. Jedną z form potwierdzająca kompetencje w tej dziedzinie jest Certyfikat kompetencji wydawany przez Jednostkę Notyfikowaną wg standardów Dyrektyw Europejskich . W Polsce taką jednostką jest GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA – JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA .
Posiadany przez Biuro Techniczne certyfikat Kompetencji spełnia te wymagania dla opracowującego :
– Ocena Ryzyka Wybuchu( ORW)
– Ocena Zagrożenia Wybuchem ( OZW)
– Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW)

Wymagania dla personelu

Wg. (1) § 14.1. W przypadku gdy miejsce pracy, w którym może wystąpić atmosfera wybuchowa, ma być udostępnione osobom pracującym po raz pierwszy, weryfikuje się jego ogólne bezpieczeństwo w zakresie zabezpieczenia przed wybuchem. Przed udostępnieniem miejsca pracy należy sprawdzić, czy zostały spełnione wszystkie warunki niezbędne do zapewnienia takiego zabezpieczenia. Dla ważności przeprowadzonej weryfikacji wszystkie warunki niezbędne do zapewnienia ochrony przeciwwybuchowej zweryfikowanego miejsca muszą pozostać niezmienione.
§ 14.2. Weryfikacji, o której mowa w ust. 1, dokonują wskazane przez pracodawcę osoby pracujące, które posiadają specjalistyczne doświadczenie lub kwalifikacje zawodowe w zakresie zabezpieczenia przed wybuchem potwierdzone odpowiednim szkoleniem lub uprawnieniami uzyskanymi na podstawie odrębnych przepisów.
Wg (2) §37 p.6 Klasyfikację stref zagrożenia wybuchem określa Polska Norma dotycząca zapobiegania wybuchowi i ochronie przed wybuchem.
Wg (2) §37 p.64 Oceny zagrożenia wybuchem dokonują: inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym.
Wg. normy PN-EN 60079-10-1 w p. 4.4 „ Klasyfikacja przestrzeni powinna zostać przeprowadzona przez osoby, które rozumieją stosowność i istotność właściwości substancji zapalnych, zasady dyspersji gazu/par oraz są zaznajomione z procesem i wyposażeniem. Korzystne może być uczestnictwo i wkład w proces klasyfikacji przestrzeni osób z różnych dyscyplin inżynierii, np. inżynierowie elektryki i mechaniki, a także osoby zajmujące się bezpieczeństwem. Kompetencje osoby powinny być odpowiednie do charakteru zakładu i metodologii używanej do przeprowadzenia klasyfikacji przestrzeni. Gdy jest to wymagane, personel powinien brać regularnie udział w odpowiednich kursach lub szkoleniach.”
Wg. PN-EN 60079-10-2 „Klasyfikacja obszaru powinna być przeprowadzana przez osoby, które są kompetentne i rozumieją istotność i znaczenie cech charakterystycznych pyłu oraz tych, którzy są zaznajomieni z proces i urządzenia, wraz z bezpieczeństwem, elektryczne, mechaniczne”

Prawne zasady klasyfikacji i wyznaczania stref zagrożenia wybuchem w skrócie
Obowiązujące przepisy nakładają na pracodawców surowe obowiązki w zakresie dbałości o bezpieczeństwo personelu. Dokumentacja techniczna precyzyjnie opisuje zasady wyznaczania stref zagrożenia wybuchem Ex wewnątrz obiektów przemysłowych. Każdy zakład posiadający palne pyły lub gazy przygotowuje Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem. Prawidłowe wyznaczenie strefy zagrożenia wybuchem opiera się na analizie prawdopodobieństwa wystąpienia mieszanin zapalnych.
Ocenę ryzyka wykonują osoby ze specjalistycznym doświadczeniem, które zostało potwierdzone certyfikatami uprawnienia. Dokumentacja klasyfikacyjna zawiera graficzne oznakowanie stref zagrożenia wybuchem wraz z opisem źródeł zapłonu. Po opisaniu i wskazaniu strefy wybuchowe Ex wymagają stałego nadzoru inżynierów mechaniki i elektryki.
Wiedza osób przeprowadzających klasyfikację przestrzeni musi odpowiadać metodologii używanej w konkretnym zakładzie. Regularne szkolenia personelu gwarantują rzetelność analizy cech charakterystycznych substancji zapalnych. Czytelne oznaczanie stref zagrożenia wybuchem,wyznaczanie ich zasięgu oraz klasyfikacja ryzyk ograniczają zagrożenie dla zdrowia ludzi. Kompetencje jednostek notyfikowanych potwierdzają zgodność procedur z polskimi normami.